In de afgelopen decennia is het gebruik van beeldschermen onder jongeren enorm toegenomen. Smartphones, laptops, tablets en andere digitale apparaten zijn tegenwoordig alomtegenwoordig in het dagelijks leven van kinderen en tieners. Deze technologische vooruitgangen hebben vele voordelen gebracht, zoals verbeterde toegang tot informatie en communicatie. Ook op onze scholen kunnen we deze bijna niet meer wegdenken. Ouders geven het vaak aan hun kinderen om hen even rustig te maken …
Maar het veelvuldig gebruik van beeldschermen heeft ook aanzienlijke gevolgen voor de fysieke en psychische gezondheid.
Zo kwam ik een artikel tegen in de HUMO waarin de titel stond: ‘De digitale drug: Cocomelon. Ik vond dit schokkend.
Baby’s en peuters die reeds een schermpje voor zich krijgen, worden blootgesteld aan filmpjes door o.a. de makers van peuterhit series als ‘Paw Patrol’ en ‘CoComelon’ , wat onze kleinsten verslaafd maken. De jonge lijfjes verstijven hierdoor en worden als het ware helemaal in het scherm gezogen. Deze programma’s zorgen er voor dat zij aan het scherm gekluisterd zitten. Maar pedagogen, neuro-psychiaters alsook PURE CHILD auteurs, maken zich ernstig zorgen over de invloed daarvan op de ontwikkeling van het kind.
Vroeger was er ‘TIK TAK’ of ‘Nijntje’. Deze bestonden uit een duidelijk begin en een einde. De beelden waren rustig en geschikt voor die leeftijd. Maar nu worden de filmpjes gemaakt zonder een helder begin en einde, dit speciaal om de hen aan dit beeld te kluisteren. Het is niet te begrijpen dat dit door de overheid wordt toegestaan. Ze maken het kleine mensje reeds verslaafd, krijgen subliminale boodschappen door enz.
Maar dit is vooral nefast voor de ontwikkeling van het kinderbrein. Want wil men dit op een natuurlijke en volledige ontwikkeling brengen, moet het kind ook veel kunnen bewegen, rollen, kruipen, klauteren, spelen, op ontdekking gaan in de echte wereld enz. Een mens is een volledig wezen met een lichaam en niet alleen met een hoofd en vingers. Hierdoor wordt er maar één deeltje van het brein gebruikt en de andere vele bedradingen die zich moeten vormen in het brein worden overgeslagen, met veel latere problematieken op alle gebieden zowel fysiek, sociaal, emotioneel enz.
Gelukkige worden vele scholen, alsook regeringen zich hiervan bewust en wordt de Smartphone verboden of beperkt, zoals in Nieuw-Zeeland, in Frankrijk, Spanje , Italië en nu ook reeds in sommige scholen bij ons. Wat een goed signaal is. In Zweden geven ze onlangs een verbod op schermtijd onder de 2 jaar, omdat de nadelige gevolgen voor de ontwikkeling van het kind nefast zijn. Hieronder een opsomming van de nadelige gevolgen van overmatig schermgebruik:
1. Slechte Houding en Rugklachten
Het langdurig kijken naar schermen, vaak in een oncomfortabele houding, kan leiden tot verschillende lichamelijke klachten, De zogenaamde ‘tech neck’ (technologische nek) is een term die steeds vaker opduikt. Dit verwijst naar de spanning in de nek- en schouderspieren. Deze slechte houding kan op termijn leiden tot chronische nek- en rugklachten.
2. Oogproblemen (Digital Eye Strain)
Het kijken naar schermen voor langere periodes zonder pauzes kan leiden tot een aandoening die bekend staat als ‘digitale oogvermoeidheid’ of ‘computer vision syndrome’ (CVS). Symptomen van CVS zijn onder andere vermoeide ogen, wazig zicht, hoofdpijn en een branderig gevoel in de ogen. Je ogen trachten steeds een helder beeld van het scherm te krijgen,dit gecombineerd met het gebrek aan knipperen en de kortere afstand tot het scherm, doet deze aandoeningen ontstaan.
3. Slaapstoornissen
Het gebruik van schermen vlak voor het slapen heeft een negatief effect op de slaapkwaliteit van jongeren. Het blauwe licht dat door digitale schermen wordt uitgezonden, verstoort de productie van het slaaphormoon ‘melatonine’. Dit maakt het moeilijker om in slaap te vallen en kan leiden tot ‘insomnia’ of andere slaapstoornissen. Jongeren die laat op hun telefoon of laptop zitten, hebben vaak moeite om een goede nachtrust te krijgen, wat op zijn beurt hun concentratie, geheugen en algehele gezondheid beïnvloedt.
4. ‘Obesitas en Inactiviteit’
Veelvuldig gebruik van beeldschermen gaat vaak gepaard met een sedentaire levensstijl. Ze bewegen vaak minder, wat kan leiden tot gewichtstoename en obesitas. De beperkte lichamelijke activiteit vergroot het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en andere gezondheidsproblemen op lange termijn.
1. Verhoogde Stress en Angst
Het gebruik van sociale media en constante blootstelling aan online informatie kan leiden tot verhoogde stress en angst bij jongeren. De druk om altijd bereikbaar te zijn, samen met de angst om iets te missen (‘FOMO’ – Fear of Missing Out), kan leiden tot een constante staat van hyperalertheid en verhoogde zorgen. Bovendien kunnen negatieve online interacties, zoals cyberpesten of negatieve reacties op sociale media, het gevoel van eigenwaarde ondermijnen, wat leidt tot gevoelens van angst en depressie.
2. Depressie en Sociaal Isolement
Hoewel sociale media een manier kunnen zijn om in contact te blijven met vrienden, kan het langdurig gebruik ervan ook gevoelens van eenzaamheid en sociale isolatie versterken. Jongeren die te veel tijd besteden aan online interacties kunnen de echte, persoonlijke interacties missen, die essentieel zijn voor de ontwikkeling van gezonde sociale vaardigheden en het opbouwen van zelfvertrouwen. De virtuele wereld biedt geen vervanging voor de diepgang van face-to-face communicatie, wat kan leiden tot depressieve gevoelens.
3. Verminderde Cognitieve Functies
Langdurig gebruik van digitale technologieën kan de aandachtsspanne en concentratiecapaciteit van jongeren verminderen. Het constante schakelen tussen verschillende digitale platforms kan de hersenen trainen’ om korter en minder geconcentreerd te zijn. Dit kan de prestaties op school beïnvloeden, evenals het vermogen om diepere cognitieve taken uit te voeren die meer concentratie en focus vereisen.
4. Impact op de Emotionele Ontwikkeling
Jongeren bevinden zich in een cruciale fase van hun emotionele en sociale ontwikkeling. Het gebruik van digitale media kan deze ontwikkeling verstoren, omdat jongeren vaak geneigd zijn om online een persona te creëren die verschilt van hun echte zelf. Dit kan leiden tot verwarring over identiteit en zelfwaarde, en een verstoorde emotionele ontwikkeling. Bovendien kan het voortdurende gebruik hiervan afleiden van belangrijke sociale vaardigheden, zoals empathie, actief luisteren en het aangaan van diepgaande gesprekken.
1. Schermtijd Beperken
Een van de meest effectieve manieren om de negatieve gevolgen van overmatig schermgebruik te verminderen, is eenvoudig door de schermtijd te beperken. Experts raden aan dat jongeren niet meer dan twee uur per dag achter een scherm zitten voor recreatieve doeleinden. Ouders kunnen helpen door een gezond schermgebruik te bevorderen en gezinsregels op te stellen voor schermtijd, zoals geen schermen aan tafel of vlak voor het slapen gaan.
2. Digitale Detox
Het nemen van regelmatige ‘digitale detoxes’ kan helpen om de geest en het lichaam te herstellen van de constante blootstelling aan schermen. Dit kan inhouden dat jongeren bijvoorbeeld elke week een dag of weekend kiezen waarop ze geen scherm gebruiken, om zo hun concentratie en mentale gezondheid te verbeteren.
3. Fysieke activiteit Stimuleren
Het bevorderen van regelmatige fysieke activiteit is essentieel om de schadelijke effecten van sedentaire gewoonten te verminderen. Jongeren moeten aangemoedigd worden om buitenshuis te spelen, te sporten of andere fysieke activiteiten te ondernemen, wat niet alleen de fysieke gezondheid ten goede komt, maar ook de mentale gezondheid bevordert.
4. Digitaal bewust omgaan
Het is belangrijk om jongeren bewust te maken van de psychische en fysieke effecten van overmatig schermgebruik. Programma’s, documentaires en gesprekken over digitale wereld kunnen hen helpen om meer verantwoorde keuzes te maken over het gebruik van technologie en hen bewust maken van de risico’s van sociale media en andere digitale platforms.
5. Geef zelf als opvoeder het goede voorbeeld
Het veelvuldig gebruik van beeldschermen heeft aanzienlijke gevolgen voor zowel de fysieke als psychische gezondheid van jongeren. Van lichamelijke klachten zoals rugpijn en oogproblemen tot psychische aandoeningen zoals angst en depressie, de effecten van overmatig schermgebruik kunnen op lange termijn ernstige gevolgen hebben. Zeker bij de allerkleinsten wordt de ontwikkeling van het kinderbrein verstoord. Het is daarom cruciaal dat ouders, opvoeders en jongeren zelf bewust worden van de gevaren van een te grote afhankelijkheid van technologie en maatregelen nemen om een gezondere balans tussen online en offline leven te creëren.
De technologie kan een meerwaarde zijn, maar zorg dat dit in balans blijft tussen het ware mens zijn en de verslavende robotisering. Dus lieve lezer, wees bewust van deze gevolgen en laat je niet meeslepen..
De PURE CHILD redactie
Een bijhorend Nederlandstalig goed boek hierover is: 
‘Ontketen het brein van je kind’
Van schermverslaving naar digitale vrijheid
auteur: Theo Compernolle
