In november 2020 namen we een bewuste beslissing: we verlieten Nederland met onze twee kinderen en begonnen een nieuw leven in Costa Rica. Finn was toen 9, Noah 7. In januari 2026 verhuisden we verder naar Paraguay. Twee landen, twee verhuizingen, en overal dezelfde conclusie: kinderen zijn van nature veerkrachtig en nieuwsgierig. Maar de moderne wereld maakt het hen vaak veel te moeilijk.

De zomereditie van PURE CHILD gaat over neurodivergente kinderen. Een belangrijk thema. Toch merk ik dat we tegenwoordig wel erg snel labels plakken. Een kind dat niet stilzit? ADHD. Een kind dat zich terugtrekt? Autisme. Moeilijk in een groep? Iets op het spectrum. Als vader vraag ik me af: is het altijd neurodivergentie? Of is een groot deel gewoon de logische prijs van een wereld vol schermen, prikkels en te weinig echte rust?

Onze kinderen – zonder label

Finn (15) is een hele geaarde jongen. Hij weet heel goed wie hij is en wat hij met zijn toekomst wil. Hij bouwt het liefst met hout en heeft op zijn vijftiende al zijn eigen kleine bedrijfje opgebouwd. Geen gedoe, geen twijfel, gewoon doen. Noah (12) is super creatief, speelt piano als de beste en heeft een enorm groot hart voor dieren. Ze ligt het liefst de hele dag in natuurlijk water: rivier, meer of zee, maakt niet uit. Twee prachtige, heel verschillende kinderen. Geen van beiden heeft een neurodivergente diagnose.

Toch zie ik om ons heen hoe snel andere kinderen vandaag een sticker krijgen. Volgens mij plakken we te vaak een label op normaal, levendig kinderlijk gedrag dat vooral lijdt onder te veel digitale stimulatie.

Telefoons en tablets verpesten de kindertijd

Een kind dat constant kleine dopamine-kicks krijgt van YouTube, TikTok of games, leert nooit echt rusten. Geen verveling. Geen diepe concentratie. Geen ongestructureerd spelen. Het brein raakt overprikkeld. Wereldwijd.

Echte neurodivergentie bestaat en verdient alle begrip en steun. Maar ik vrees dat een groot deel van de huidige explosie aan diagnoses komt door onze digitale levensstijl. In Nederland zagen we het al. In Costa Rica en nu in Paraguay, met meer natuur en minder schermen, zie je hoe anders kinderen kunnen opgroeien. En toch zien we het hier ook.

Wat werkt bij ons in Itaugua

Hier kiezen we bewust voor:

• Veel buiten zijn. Finn bouwt in de werkplaats of in de natuur. Noah ligt uren in het water of is bezig met dieren.
• Beperkte schermtijd. Geen tablets als opvoeder, geen telefoon als standaardafleiding.
• Ritme in plaats van strak schema. Leren in behapbare blokken, veel vrijheid en beweging.
• Echte verveling toelaten. Daaruit komen de mooiste projecten, zoals Finns houtbedrijfje of Noahs pianostukken.

Sinds we minder digitaal en meer analoog leven, zijn ze allebei rustiger, creatiever en gelukkiger. Finn weet precies wat hij wil, Noah straalt als ze haar talenten kan laten zien.

Voor ouders en leerkrachten deze zomer

Laten we dit eerlijk durven zeggen:

• Laat kinderen kinderen zijn. Laat ze bouwen, spelen, vies worden, zich vervelen en zelf dingen ontdekken.
• Beperk de schermen drastisch. Het is een van de krachtigste dingen die je voor je kind kunt doen.
• Plak niet te snel een neurodivergentie-label. Vraag eerst: slaapt dit kind genoeg? Beweegt het genoeg? Heeft het echte natuur, dieren en ongestructureerde tijd?
• Echte neurodivergente kinderen verdienen begrip. De rest verdient vooral een gezonde, analoge kindertijd.

Misschien is de beste begeleiding voor veel kinderen vandaag: minder diagnose, meer buitenlucht. Minder correctie, meer vrijheid. Minder schermen, meer echte wereld.

Finn en Noah herinneren ons eraan dat kinderen niet hoeven te presteren in een overprikkelde maatschappij. Ze mogen zichzelf ontwikkelen, op hun eigen tempo, met hun eigen talenten en zonder constante digitale ruis.

Uit ons thuis in Itaugua, Paraguay
Jeffrey van den Dolder

Natuurgeneeskundig Therapeut bij CompleetZijn.nl